را بالا مىبرد ، زيرا پدر به امانت علمى شهره است . 80 كتاب ابن عساكر كه نسخهء آن به ما نرسيده رواج فراوان يافت و به علّت شهرت پدر گاهى در متون عربى و محافل علمى قديم اروپا كتاب به دو انتساب مىيافت ، ولى ظاهرا اكنون نام مؤلّف واقعى كاملا مسلّم شده است . اين كتاب تا زمان جمال الدّين مقدسى ، كه به قرن چهاردهم / هشتم ه . ، مىزيست بتقريب منبع اساسى همهء كسانى است كه دربارهء قدس كتابى نوشته‌اند . 81 فزارى 82 و سبكى 83 نيز هر دو از آن استفاده كرده‌اند . به رسم خاندان ، پسر عموى ابن عساكر ، امين الدّين احمد بن محمّد نيز در همين موضوع تأليفى با عنوان كتاب الأنس بفضائل القدس داشت 84 كه آن را فقط از يادآورى و منقولات ديگران مىشناسيم . وى نيز به سال 1206 / 603 ه . كتاب خويش را در دمشق خواند . 85 از منقولات كتاب معلوم توان داشت كه او نيز بر كتاب پسر عموى خود تكيهء اساسى داشته 86 و كتاب وى نيز از منابع سبكى بوده است . 87 دوران اوّل رونق نوشته‌هاى تبليغى فلسطين و شام ، چنان كه ديديم ، با سرنوشت بيت المقدّس و جنگهاى صلاح الدّين ارتباط داشت و دوران دوّم ، كه مقارن قرن چهاردهم و پانزدهم بود و حاصل بيشتر داشت ، زير نفوذ حوادث تاريخى نهضت آزادى بود و آزادى كامل شام و استيلاى مسلمانان به سال 1291 بر عكّا و طرابلس ، به رونق اين نوشته‌ها بسيار كمك كرد . ارتباط اين گونه نوشته‌ها با مجادلات و مباحثات بر ضدّ فرنگان از آنجا معلوم مىشود كه در آغاز قرن سيزدهم رسالهء موسوم به المسائل القبرصيّه به شام رسيد ، كه ابن تيميه ، فقيه معروف ، و نيز دمشقى جهانشناس در پاسخگويى آن شركت داشتند . 88 نشان قوّت اين كوششها آنكه نسخه‌هايى خطّى از بعض مؤلّفات آن دوران تا كنون به‌جا مانده است . نخستين مؤلّف قرن چهاردهم از لحاظ زمانى برهان الدّين ابراهيم بن فركاح ( متوفّى به سال 1329 / 729 ه . ) 89 بود كه مكرّر از او ياد كرده‌ايم . وى به دمشق تدريس مىكرد ، سفرى به مصر داشت و تا حدّى در « نوشته‌هاى فلسطينى » خبره شد و دو كتاب در اين زمينه نوشته كه بيشتر از ديگر تأليفات او رواج گرفت . ظاهرا يكى از اين دو كتاب ، دستكارى شدهء كتاب ربعى بوده كه از آن سخن داشتيم و مانند آن عنوان الإعلام بفضائل الشام دارد . 90 كتاب دوّم كه رواج بيشتر يافت ، عنوان باعث النفوس الى زيارة القدس المحروس دارد و نسخه‌هاى خطّى آن فراوان است . دوگين از سال 1790 91 محتويات نسخهء پاريس را تحليل كرده است . از عنوان كتاب معلوم مىشود كه تأليفى در تاريخ يا جغرافياى قدس نيست ، بلكه دعوت و تبليغ به زيارت اين مركز دينى است ، تا زائر در آخرت ثواب و پاداش نيك بيند . به همين جهت رنگ ديانتى كتاب انكار پذير نيست . پاره‌اى مطالب مربوط به تاريخ نيز در آن هست كه افسانه بر آن غالب است . 92 البتّه در زمينهء جغرافياى تاريخى و آثار قديم نيز بعضى از مطالب با ارزش دارد . كتاب سيزده